Dwa nowe obowiązki informacyjne w handlu konsumenckim: zharmonizowana informacja o gwarancji ustawowej oraz etykieta GARAN
Unijny termin wprowadzenia dwóch nowych obowiązków informacyjnych w handlu konsumenckim upłynął 27 września 2026 r., a polska ustawa, która je wprowadza, wejdzie w życie dopiero 27 września 2027 r.
W obrocie te dwa obowiązki bywają mylone i traktowane jako jeden pakiet. To błąd, który prowadzi do nieprawidłowego zaplanowania wdrożenia. Są to dwa odrębne instrumenty, o różnych podstawach, różnych adresatach, różnym zakresie zastosowania i różnym charakterze prawnym. Poniżej omawiamy każdy z nich osobno.
Skąd wynikają oba obowiązki
Źródłem jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z 28 lutego 2024 r. w sprawie wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej, określana jako dyrektywa EmpCo lub ECGT. Dyrektywa ta nie jest aktem samoistnym. Nowelizuje dyrektywę 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych oraz dyrektywę 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów, a do tej drugiej dodaje art. 22a, który przewiduje właśnie dwa zharmonizowane narzędzia informacyjne.
Wzory i treść obu elementów określa rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/1960 z 25 września 2025 r. (Dz. Urz. UE L 2025/1960 z 2.10.2025). Zharmonizowana informacja o gwarancji ustawowej znajduje się w załączniku I, a oznakowanie GARAN w załączniku II. Rozporządzenie to obowiązuje bezpośrednio i nie wymaga implementacji, a więc sam kształt graficzny obu materiałów jest już dziś prawnie ustalony i niezmienny.
Do polskiego porządku prawnego oba obowiązki wprowadza ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1353).
Obowiązek pierwszy: zharmonizowana informacja o ustawowej odpowiedzialności za zgodność towaru z umową
Czego dotyczy
To informacja o gwarancji ustawowej, czyli o przewidzianej przez prawo odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową. W polskiej praktyce funkcjonuje ona pod nazwą rękojmi, choć od 2023 r. ustawa o prawach konsumenta posługuje się pojęciem niezgodności towaru z umową. Nie ma to nic wspólnego z gwarancją udzielaną dobrowolnie przez producenta.
Zgodnie z definicją wprowadzaną do art. 2 pkt 12 ustawy o prawach konsumenta jest to informacja o zasadach przewidzianej przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za zgodność towaru z umową, w tym o okresie trwania tej odpowiedzialności wynoszącym co najmniej dwa lata.
Kogo obciąża
Każdego przedsiębiorcę sprzedającego towary konsumentom. Bez wyjątków branżowych, asortymentowych ani kanałowych. Jest to obowiązek bezwarunkowy. Nie zależy od tego, czy producent cokolwiek przekazał sprzedawcy, czy towar objęty jest jakąkolwiek gwarancją handlową, ani od wartości czy rodzaju towaru. Sprzedawca detaliczny ma go spełnić zawsze.
To najważniejsza różnica wobec obowiązku drugiego i punkt, w którym najczęściej dochodzi do pomyłki. Przedsiębiorca, który ustali, że żaden z jego dostawców nie udziela gwarancji trwałości, nadal musi wdrożyć zharmonizowaną informację o gwarancji ustawowej.
Podstawa prawna w ustawie
Obowiązek rozpisany jest na dwa przepisy ustawy o prawach konsumenta, odpowiadające dwóm kanałom sprzedaży. Art. 8 ust. 1 pkt 5 dotyczy umów innych niż zawierane na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa, a więc sprzedaży w sklepie stacjonarnym. Art. 12 ust. 1 pkt 13 obejmuje umowy zawierane na odległość i poza lokalem, w tym cały handel internetowy.
Oba przepisy mają identyczne brzmienie. Przedsiębiorca informuje konsumenta o przewidzianej przez prawo odpowiedzialności za zgodność świadczenia z umową, a w przypadku towaru także o głównych warunkach tej odpowiedzialności, w tym o okresie jej trwania wynoszącym co najmniej dwa lata, w widoczny sposób, z wykorzystaniem zharmonizowanej informacji dotyczącej zgodności towaru z umową.
Co zawiera sama informacja
Informacja przypomina konsumentowi, że każdy towar konsumpcyjny sprzedawany w Unii objęty jest gwarancją prawną przez co najmniej dwa lata, z zastrzeżeniem, że prawo krajowe może przewidywać okres dłuższy. Wskazuje, kiedy konsument może skorzystać ze swoich uprawnień, jakich środków ochrony prawnej powinien oczekiwać od sprzedawcy i w jaki sposób zgłosić roszczenie. Wyjaśnia również wprost, że gwarancja handlowa i ustawowy obowiązek zapewnienia zgodności to dwie odrębne instytucje. Zawiera kod QR prowadzący do właściwej wersji językowej portalu Twoja Europa.
Wymogi formalne
Żadnego elementu wzoru nie wolno edytować. W sprzedaży stacjonarnej dopuszczalny jest wydruk kolorowy w przestrzeni CMYK albo wersja czarno-biała, przy czym minimalny format to A4, a dopuszczalne są także A3, A2 i A1. W sprzedaży przez interfejs internetowy obowiązuje wyłącznie wersja kolorowa w przestrzeni RGB. Kod QR musi dawać się zeskanować w normalnym oświetleniu standardowym urządzeniem mobilnym.
Gdzie ją umieścić
Polska ustawa nie wskazuje miejsca ekspozycji. Posługuje się wyłącznie przesłanką przekazania informacji w widoczny sposób przed złożeniem przez konsumenta oświadczenia o zawarciu umowy. Nie ma więc skodyfikowanego obowiązku wywieszenia tablicy w konkretnym punkcie lokalu.
W praktyce przesłanka widoczności oznacza jednak konieczność fizycznej ekspozycji. Portal Twoja Europa wskazuje jako przykłady plakat na ścianie sklepu w eksponowanym miejscu albo materiał umieszczony przy kasie, a w sprzedaży internetowej komunikat na stronie. W kanale e-commerce informacja powinna być dostępna na etapie poprzedzającym złożenie zamówienia, a nie wyłącznie w regulaminie lub w stopce serwisu.
Obowiązek drugi: oznakowanie GARAN dla gwarancji trwałości
Czego dotyczy
To zupełnie inna instytucja. Chodzi o dobrowolną gwarancję handlową udzielaną przez producenta, a konkretnie o gwarancję trwałości, czyli zobowiązanie producenta do wymiany lub naprawy towaru przez cały okres jej obowiązywania w przypadku, gdy towar nie zachowuje trwałości. Definicję wprowadza art. 2 pkt 10 ustawy o prawach konsumenta.
Kiedy w ogóle wchodzi w grę
Oznakowanie GARAN dotyczy wyłącznie gwarancji spełniających trzy warunki łącznie. Po pierwsze, gwarancja musi być udzielona przez producenta bez dodatkowych kosztów dla konsumenta. Po drugie, musi obejmować cały towar, a nie wybrany komponent. Po trzecie, musi obowiązywać przez okres dłuższy niż dwa lata.
Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków wyłącza możliwość posługiwania się oznakowaniem. Gwarancja odpłatna, obejmująca wyłącznie wybrany element towaru albo dokładnie dwuletnia nie uprawnia do jego użycia. Dwa lata to próg, który trzeba przekroczyć, a nie osiągnąć.
Kogo obciąża: producenta czy sprzedawcę
Tutaj konstrukcja jest dwustopniowa i odmienna od obowiązku pierwszego.
Po stronie producenta posłużenie się oznakowaniem jest fakultatywne. Zgodnie z art. 7ac ustawy o prawach konsumenta zharmonizowanym oznakowaniem dotyczącym gwarancji trwałości może posługiwać się producent, który udziela takiej gwarancji. Przepis posługuje się sformułowaniem o charakterze uprawniającym, nie nakazującym. Producent nie ma zatem obowiązku stosowania etykiety, nawet jeśli udziela gwarancji spełniającej wszystkie trzy warunki.
Po stronie sprzedawcy obowiązek ma charakter warunkowy. Wynika z art. 8 ust. 1 pkt 6a dla sprzedaży stacjonarnej oraz z art. 12 ust. 1 pkt 14a dla sprzedaży na odległość i poza lokalem. Oba przepisy nakazują poinformowanie o gwarancji trwałości udzielonej przez producenta bez dodatkowych kosztów, która obejmuje cały towar i obowiązuje przez okres dłuższy niż dwa lata, w widoczny sposób, z wykorzystaniem zharmonizowanego oznakowania i w sposób bezpośrednio wskazujący na towar, na który producent udzielił takiej gwarancji.
Obowiązek ten aktualizuje się jednak wyłącznie wtedy, gdy producent udostępni sprzedawcy odpowiednie informacje. Przesądzają o tym art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 12 ust. 4 pkt 1. Sprzedawca nie ma zatem obowiązku ustalania na własną rękę, czy dany producent udziela gwarancji spełniającej warunki rozporządzenia. Jeżeli producent milczy, obowiązek po stronie sprzedawcy nie powstaje. Jeżeli jednak producent przekaże dystrybutorowi te dane, sprzedawca musi przekazać je dalej konsumentowi, w prawidłowej formie i z wykorzystaniem urzędowego wzoru.
Z perspektywy producenta lub importera decyzja o posłużeniu się oznakowaniem pozostaje zatem decyzją handlową. Należy jednak pamiętać, że raz podjęta uruchamia obowiązek po stronie całego kanału dystrybucji.
Co zawiera oznakowanie
Etykieta informuje o istnieniu gwarancji trwałości i o okresie jej obowiązywania, a jednocześnie zawiera przypomnienie o istnieniu ustawowego obowiązku zapewnienia zgodności towaru z umową. Ten drugi element jest celowy. Ma zapobiegać sytuacji, w której konsument odczytuje gwarancję handlową jako jedyne źródło swoich uprawnień, a o gwarancji ustawowej w ogóle nie wie.
Nieedytowalne pozostają: nagłówek GARAN, wizualne przypomnienie o ustawowym obowiązku zgodności z umową, symbol kalendarza oznaczający lata, kod QR oraz umieszczone u dołu pola tłumaczenie zwrotu o gwarancji producenta w latach na wszystkie języki urzędowe Unii.
Edytowalne są wyłącznie trzy pola: liczba lat w miejscu oznaczonym jako XX, nazwa marki lub znak towarowy producenta oraz identyfikator modelu. Żadna inna ingerencja w materiał nie jest dopuszczalna.
Wyświetlanie w sklepie internetowym
Dopuszczalna jest forma skompresowana, rozwijana po pierwszym kliknięciu, najechaniu kursorem albo rozwinięciu obrazu na ekranie dotykowym. Po tej jednej interakcji oznakowanie musi jednak pojawić się w całości.
Kluczowe dla projektowania kart produktowych jest wymaganie, aby informacja była przekazana w sposób bezpośrednio wskazujący na towar, na który producent udzielił gwarancji. Oznakowanie musi więc być przypisane do konkretnego produktu. Nie wystarczy umieszczenie go w zakładce zbiorczej, w regulaminie czy na wspólnej planszy przy kasie. To wymaganie nie dotyczy obowiązku pierwszego, gdzie wystarczy ogólna ekspozycja w widocznym miejscu.
Podsumowanie różnic między obydwoma obowiązkami
Zharmonizowana informacja o gwarancji ustawowej obciąża każdego sprzedawcę, zawsze, niezależnie od zachowania producenta i rodzaju towaru. Jej ekspozycja może mieć charakter ogólny, w widocznym miejscu w sklepie lub na stronie, bez powiązania z konkretnym produktem.
Oznakowanie GARAN jest dla producenta dobrowolne, a dla sprzedawcy obowiązkowe tylko wtedy, gdy producent przekaże mu dane o gwarancji spełniającej trzy warunki. Jego ekspozycja musi być zindywidualizowana i przypisana do konkretnego towaru.
Pierwszy obowiązek wymaga więc jednej decyzji organizacyjnej i jednego zestawu materiałów. Drugi wymaga stałego procesu zbierania danych od dostawców i mechanizmu przypisywania etykiet do pozycji asortymentowych.
Kalendarium i opóźnienie Polski
Termin implementacji dyrektywy upłynął 27 marca 2026 r., a przepisy krajowe miały być stosowane od 27 września 2026 r. Polska nie dochowała żadnego z tych terminów.
Ustawa wdrażająca została uchwalona przez Sejm 4 września 2026 r., podpisana przez Prezydenta 15 października 2026 r. i ogłoszona 19 października 2026 r. Zgodnie z jej art. 3 wchodzi w życie 27 września 2027 r., a więc rok po unijnej dacie stosowania. Roczne odroczenie było odpowiedzią na postulaty organizacji przedsiębiorców, które wnosiły o okres przejściowy.
Ryzyka w okresie przejściowym
Brak obowiązującej ustawy nie oznacza stanu pełnego bezpieczeństwa prawnego.
Po upływie terminu implementacji sądy i organy administracji mają obowiązek interpretować przepisy krajowe tak, aby zapewnić osiągnięcie rezultatu zamierzonego dyrektywą, w granicach dopuszczalnej wykładni. Nie oznacza to oczywiście, że z dyrektywy można wyprowadzić nieistniejący jeszcze obowiązek stosowania konkretnego wzoru. Ma to natomiast znaczenie dla oceny klauzul ogólnych, które obowiązują już dziś.
Wprowadzanie konsumenta w błąd co do zakresu jego uprawnień lub co do charakteru udzielanej gwarancji może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową na gruncie przepisów obowiązujących. Prezes UOKiK wszczynał w ostatnich latach postępowania dotyczące komunikacji marketingowej o charakterze pseudoekologicznym, między innymi w lipcu 2025 r. i w styczniu 2026 r.
Osobne ryzyko wiąże się z przedwczesnym użyciem etykiety. Rozporządzenie 2025/1960 obowiązuje bezpośrednio, więc przedsiębiorca, który zdecyduje się posługiwać oznakowaniem już teraz, musi zachować jego urzędowy wzór. Samodzielnie zaprojektowana etykieta imitująca GARAN albo wzór zmodyfikowany wbrew zakazowi edycji to ryzyko zarzutu wprowadzania w błąd.
Odrębną kwestią jest sprzedaż transgraniczna. Przedsiębiorca kierujący ofertę do konsumentów w innych państwach członkowskich podlega prawu tych państw w zakresie obowiązków informacyjnych. Jeżeli dane państwo wdrożyło dyrektywę w terminie, obowiązki stosuje się tam już od 27 września 2026 r., niezależnie od opóźnienia polskiego ustawodawcy.
Co zrobić w okresie do września 2027 r.
W odniesieniu do obowiązku pierwszego praca jest jednorazowa i w całości zależna od przedsiębiorcy. Należy pobrać oficjalny plik wzoru w wersji polskiej, zaprojektować nośnik formatu co najmniej A4 w widocznym miejscu każdego sklepu stacjonarnego oraz dodać komunikat na stronie internetowej na etapie poprzedzającym złożenie zamówienia. Warto też przeszkolić obsługę sklepów i dział obsługi klienta w zakresie różnicy między gwarancją handlową a ustawową odpowiedzialnością za zgodność towaru z umową, ponieważ informacja wywieszona w sklepie będzie generować pytania.
W odniesieniu do obowiązku drugiego praca ma charakter procesowy i wymaga współpracy z dostawcami. Należy ustalić, którzy producenci i importerzy w portfelu udzielają gwarancji spełniających trzy warunki oznakowania. Następnie trzeba wprowadzić do umów dystrybucyjnych i ramowych obowiązek przekazywania przez dostawcę danych o gwarancji trwałości wraz z oświadczeniem o spełnianiu warunków rozporządzenia 2025/1960. Warto przy tym rozstrzygnąć umownie, która strona odpowiada za prawidłowość danych na oznakowaniu i kto ponosi koszty wycofania błędnej etykiety. Po stronie technicznej konieczne jest przygotowanie szablonu karty produktowej z miejscem na oznakowanie przypisane do konkretnej pozycji asortymentowej oraz sposobu oznaczania towarów na półce w sklepie stacjonarnym.
Niezależnie od obu ścieżek warto zweryfikować dotychczasową komunikację o gwarancjach i uprawnieniach konsumenta pod kątem ryzyka wprowadzenia w błąd na gruncie przepisów już obowiązujących oraz sprawdzić status wdrożenia dyrektywy w państwach, do których kierowana jest sprzedaż transgraniczna.
Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż w obu kanałach powinni zaplanować dwa odrębne strumienie prac graficznych. Wymogi techniczne dla druku i dla interfejsu internetowego różnią się na tyle, że wspólny plik nie spełni obu.
Gdzie pobrać oficjalne wzory
Treść obu materiałów została opublikowana w załącznikach do rozporządzenia 2025/1960 wyłącznie w postaci grafik. Nie da się jej więc odtworzyć z tekstu aktu prawnego, trzeba pobrać pliki źródłowe.
Komisja Europejska udostępnia je w 24 wersjach językowych, w tym polskiej, na stronie poświęconej wytycznym praktycznym i plikom wektorowym unijnej informacji oraz etykiety dotyczących gwarancji produktowych, pod adresem commission.europa.eu. Znajdują się tam wytyczne praktyczne oraz archiwa z plikami PDF, SVG, PNG i JPG, osobno dla zharmonizowanej informacji i dla oznakowania GARAN. Opis obu narzędzi w języku polskim prowadzi portal Twoja Europa.
Przy korzystaniu z plików należy pamiętać o dwóch zasadach. Wersja językowa musi odpowiadać rynkowi, na który kierowana jest sprzedaż. Poza trzema polami edytowalnymi na etykiecie GARAN wzory są nienaruszalne, a ich modyfikacja, przeskalowanie poniżej minimum czy wydzielenie pojedynczego elementu stanowi naruszenie rozporządzenia.